SİLAH ve FİŞEK ARIZALARI-2

Önceki yazımızda silah ve fişek hatalarını genel hatları ile ele almıştık. Bu yazımızda fişekler ya da mermilerden kaynaklanan arızaları biraz daha detayı ile ele alacağız.

Hedefe nişan aldınız ve ateşli silahınızın tetiğini çektiniz, Horoz veya iğne kapsülün üzerine düştü ve sonra hiçbir şey olmadı. Ya gecikmiş patlama, ya da bir tutuk mermi (patlamayan mermi)  ile karşılaşmış olabilirsiniz. Ne olduğunu inceleyelim:

İlk olarak, “gecikmiş patlama” (Hangfire) olarak bilinen olguyu inceleyelim. Bu durumda, tetik çekilir ve horoz veya iğne kovana düzgün şekilde düşürülür, ancak tetik çekilip silah ateşlendikten sonra patlamaya kadar arada farklı bir zaman gecikmesi vardır. Gecikme süresi değişebilir: Sadece birkaç salisenin hatta birkaç saniyenin üzerinde olabilir. Bu, atıcının zamanlama duygusunu bozarak hedefi kaçırmasına neden olabilir.

I. Dünya Savaşı ve II. Dünya Savaşı’ndan itibaren gecikmiş patlama, pervaneli uçaklarda, bazen daha kötü sonuçlara neden olabiliyordu. Çünkü o zamanlarda savaş uçakları, silahlarını dönen pervanenin arasından ateşleyebilmek için bir kesici dişli (Hollandalı Antoine Fokker tarafından I. Dünya Savaşı sırasında icat edilen bir mekanizma) kullanıyordu. Bu mekanizma, uçağın silahlarının pervane kanadı önünde olmadığı zamanlarda ateşlemesini sağlıyordu. Ancak gecikmiş patlama olması durumunda, mermilerin birkaç salise daha geç çıkması ve dönen pervane kanadına çarpması nedeniyle ciddi sorunlar ortaya çıkabiliyordu.

Çakmaklı silahların erken dönemlerinde, tüm ateşli silahlar böyle çalışıyordu. – Ttetik çekildikten sonra ateşli silahın ateşlenmesi her zaman az bir gecikme gösterirdi. Aslında, perküsyon kilidinin mucidi bu gecikme sorununu çözmek için ateşli silahını özel olarak tasarlamıştı. Ancak sorun tam olarak çözülmedi ve o dönemlerde karabarutun kalitesi de her zaman iyi değildi.

Modern zamanlarda da gecikmiş patlama hala bir sorun olabilir, çünkü üretim yöntemleri ve barut kalitesi gelişmiş olsa da, mühimmat düzgün şekilde saklamazsa veya mühimmat çok eskiyse hala böyle bir sorun yaşanabilir. Nemli ortamlarda saklanan veya WD-40 gibi nüfuz edici temizleme çözücülerine maruz kalan mühimmat, gecikmiş patlamalar veya tutuk mermilere neden olabilir.

Yeniden doldurulmuş mermi ya da fişekler, yeniden doldurulmadan önce düzgün şekilde temizlenmediyse (örneğin, kovanın kapsül yuvası kısmen kalıntıyla tıkanmış olabilir), bu sorunu yaşayabilir. Son olarak, fabrikada üretilen mermiler de çok eski ise veya yanlış yöntemlerle ve kötü kalite kontrolle üretilmişse bu sorunu yaşayabilir.

Bir gecikmiş patlama meydana geldiğinde, kapsül ateşlenir, ancak kovandaki ana barut hemen yanmaz ve mermiyi kovanın kıvırma kısmından ve namludan dışarı itmeye yeterli basıncı oluşturacak şekilde yavaşça yanar. Bunun gerçekleşmesi birkaç saniye sürebilir.

Bir tutuk mermi (dud cartridge = patlamayan mermi) hiç ateşlenmez (Misfire). Bu durumun nedenleri, gecikmiş patlamalarda olduğu gibi kötü mühimmat veya mühimmatın yanlış saklanmasıdır. Tutuk mermilere neden olabilecek diğer nedenler arasında dolum yapılırken kötü bir kapsül takmak veya kovana barut yüklemeyi unutmak da vardır.

Peki, bir kullanıcı tetiği çektikten sonra hiçbir şey olmadığında ne yapmalı? Bu bir tutuk mermi mi yoksa gecikmiş patlama mı ve kullanıcı bunun farkını nasıl anlayabilir?

Kullanıcı, sadece bir gecikmiş patlama olduğu durumlarda olası bir gecikmeyi karşılayabilmek için ateşli silahı güvenli bir yöne doğrultmaya 30 saniye kadar devam etmelidir. Ateşli silah 30 saniye sonra ateşlenmezse, kullanıcı kartuşun tutuk olduğunu ve ateşli silahtan çıkarması gerektiğini düşünebilir. Silahın ateşlenmeme durumunda hemen incelenmeye başlanması iyi bir fikir değildir, çünkü sadece gecikmiş patlamadan dolayı olabilir.

Aşağıdaki video, NE YAPILMAMASI gerektiğini gösteren bir örnektir:

Yukarıdaki videodaki kullanıcının, hayatta kalması çok büyük bir şanstır. Silahı ateşlenmediğinde, hemen nedenini görmek için namluya bakmaya karar vermiş, gecikmiş patlama olma ihtimaline karşı 30 saniye beklemeyi tercih etmemiştir. Silah sonunda ateşlendiğinde kurşunun kendisine isabet etmemesi çok şanslı olduğunu gösterir.

Eğer ateşli silah 30 saniye sonra ateşlenmezse, bunun bir gecikmiş patlama olmadığı ve merminin ya da fişeğin tutuk olduğu sonucuna varılabilir. Fişek çıkarılabilir, ancak güvenli bir şekilde imha edilmelidir. Neden mi? Çünkü kartuş daha sonra ateşlenebilir bir tehlike oluşturabilir (örneğin, mermi kapsülü kötü olabilir, ancak mermi içindeki barut hala işlevsel olabilir ve alev veya ısıya maruz kaldığında ateşlenebilir).

Bazı mühimmat fabrikalarının kalite kontrolü ve üretim yöntemleri çok kötü olabilir ve mühimmatları özellikle ucuz olarak satışa sunulur. Örneğin, POF (Pakistan Ordinance Factory) tarafından üretilen .303 kartuşlar, çok düşük kalitede oldukları ve her mühimmat kutusunda birkaç gecikmiş patlama ve tutuk mermi deneyimi yaşadıkları ününe sahiptir. Birçok Enfield kullanıcısı, bu üreticiden hiç alışveriş yapmamayı tavsiye etmektedir. Aşağıdaki video, POF tarafından yapılan 20 kartuşla bir kullanıcının yaşadığı deneyimi göstermektedir:

Videodan da görebileceğiniz gibi, ateşlenen 20 kartuşun 8’i hiç ateşlemedi ve geri kalanlarının birçoğunda gecikmiş patlama yaşandı. Bu durum, kullanıcının ateşlediğinde videoda açıkça görülebilir. Kullanıcı, böyle ucuz ve düşük kaliteli mühimmat satın alarak hiçbir şekilde para tasarrufu yapmamaktadır, çünkü güvenilmez ve oldukça tehlikeli bir şekilde ateşlenmektedir.

Namlu tıkanması (Squib Load)

Üstteki paragraflarda, patlamamış mermi ve patlama gecikmesi konularına değinmiştik. Bu yayında, genellikle kötü mühimmat nedeniyle meydana gelen başka bir ateşli silah arızası olan “Namlu tıkanması”nı (Squib Load) ele alacağız.

Peki, namlu tıkanması tam olarak nedir? Barut gazı basıncının, bir mermi çekirdeğini namludan çıkarmak için yetersiz güce sahip olması durumunda, mermi çekirdeği namlunun içinde sıkışır.

Bir kullanıcı namlu tıkanması ile karşılaştığında neler olur? Kullanıcı ateşli silahın tetiğini çeker, horoz veya iğne kapsüle doğru şekilde vurur, ancak normalde yüksek bir patlama ve tepme olması yerine, ateşli silah daha yumuşak bir “puf” sesi çıkarır ve hissedilen tepme çok daha azdır. Namlunun ucundan duman çıkması yerine, tahliye açıklığından çıkabilir.

Peki, namlu tıkanmasına neden olan şey nedir? Genellikle, mermi doldurulması sırasında kötü kalite kontrol nedeniyle meydana gelir. Kişi, kovana yeterli miktarda itici madde (barut) eklemeyebilir veya kovana barut koymayı unutabilir. Bazen kapsül barutu tutuşturmadan patlayabilir. Ayrıca, mühimmatın düzgün şekilde depolanmamış olması ve içindeki barutun bozulmuş olması da olasıdır. Bu sorunlar genellikle deneyimsiz kişiler tarafından yeniden doldurulan mermi yadaya da fişeklerde görülür, ancak fabrika dolumu mühimmatlarda da meydana gelebilir (özellikle üretici kalite kontrolünde kötü bir ünü varsa). Ayrıca, mermi çekirdeği şekilsiz veya namlu için biraz büyük olabilir, bu da sıkışmasına neden olabilir.

Bu olay, çok tehlikeli bir duruma yol açabilir. Kullanıcı namlu tıkanmasını fark etmezse ve tıkalı bir namluyla, bunun üzerine başka bir mermi ateşlerse, namlunun şişebilme ve ateşli silahın bozulabilme ihtimali çok yüksektir. Ayrıca namlunun patlaması ve kullanıcıya ve çevredeki insanlara yaralanma veya ölüm riski de vardır.

Aşağıdaki videolarda namlu tıkanması (Squib Load) derlemeleri var, ne olduğunu anlamak için izlemekte yarar var:

Bu nedenle kullanıcı, ateş ederken ateşli silahına dikkatlice odaklanmalıdır. Eğer ateşli silah normalde yüksek bir ses yerine, düşük sesle bir “pat veya puf” sesi çıkarıyorsa ve hissedilen tepme çok daha azsa, namlu tıkanması durumu varsayılmalıdır. Kullanıcı, bu durumun patlama gecikmesi olmadığından emin olmak için bir süre beklemeli ve ardından ateşli silahı boşaltmalı, parçalarına ayırmalı ve içinde sıkışmış olan mermiyi namludan çıkarmalıdır.

Bir sonraki yazımızda silah nedenli arızaları gözden geçireceğiz

Bu arada tüm Pusat Blog okurlarının kurban bayramını kutluyoruz.

NOT: Tüm bunları yazarken yabancı dildeki terimlerin Türkçeleştirilmesi konusunda desteğini esirgemeyen Sayın Osman Ortaç’a teşekkür ederim.