Günümüz uzak mesafe atıcılığında dürbünlerin kulelerinde gördüğümüz bu değerler, kulenin her bir klik hareketinde dürbün kasası içindeki tüpü gerek sıfırlama, gerek mesafe arttıkça çekirdeğin oluşturduğu parabolik eğrideki düşmenin fazla olması, dolayısı düşeydeki vuruş noktasının dürbünün görüş alanının dışına çıkması nedeniyle yukarı kaldırırken kaç klik gitmemiz gerektiği hususunda bize kılavuzluk eden, temelde dairenin dilimlere bölünmesi prensibinden faydalandığımız değerlerdir. Aradaki fark, dairenin bu dilimlere hangi prensiple bölüneceği hususunda yorum farkından ortaya çıkar.
MOA- Minute of Angle:
Emperyal ölçüm sistemini, diğer bir değişle yard, inç gibi ölçüleri kullanan ülkelerin uzun mesafe atıcılıkta başvurduğu bir ölçümlendirme birimidir.
Sümer-Babil sayı sisteminin kullandığı 60 lık taban günümüzde halen kullanılmaya devam etmektedir. Buna göre bir tam daire 360 derecedir, ve her bir derece de 60 dakikadır. O halde bir tam daire 21600 dakikalık daire dilimlerine bölünmüştür ki bu 1/60 derecelik her bir açısal dakika ” 1 Minute of Angle”, kısaltılmış olarak da ” 1 MOA” şeklinde tanımlanır.
Dairenin merkezinden 1 derecelik açıyla çizdiğimiz her bir pasta diliminde, bu bir derecenin gördüğü yayın uzunluğu çap uzayıp makas açıldıkça doğal olarak büyüyecektir. Geometrik çember yayını, merkez açıyla üçgen oluşturacak bir doğru olarak varsaydığımızda bu doğrunun uzunluğu her bir derece için 100 yardda 62,83 inç olacaktır. Bu değeri 60 a bölüp, atıcıyı da dairenin merkezine yerleştirdiğinizde, atıcının her bir dakikalık açısal hareketi, 100 yardda 1,047 inçlik, yuvarlanmış haliyle 1 inçlik kaymaya sebebiyet verir. Lakin batıda ”Atıcının MOA’sı” dedikleri bu yuvarlanmış değer, 1000 yard ve ötesinde sapmalara neden olacağından ondalık değeri baz almakta fayda vardır.
Bu değeri 100 yard harici mesafelerdeki hedefler için hesaplamak gerekirse, 1,047 x mesafe / 100 şeklinde formüle ederiz. Atıcı, sıfırlama, çekirdeğin düşüşü,vuruş noktası ( point of impact) ile nişan noktası (point of aim) farkı, hedefin büyüklüğü vs.. konularda MOA nın kendisini ölçek olarak alır ve çekirdeğin hedefe olan parabolik yolculuğunu ölçümleyip anlamlandırabilme çabasında insan beynine verileri bu değerle sunar. 100 yardda 4 MOA dört inç eder, veya 400 yardda 1 MOA dört inç eder gibi. Veya, optik nişangahların içindeki kırmızı nokta 1 moa ise 100 yardda 1 inçlik hedefi örter, 1/4 MOA klik hareketi olan bir dürbünde, her bir klikte 100 yardda 1/4 inçlik vuruş noktası değişimi olur gibi.
1/4 MOA hassasiyetindeki bir dürbün kulesi
1/4 MOA klik hareketi olan bir dürbünün ileri geri her klikte 100 yard=91,44 mesafede 1/4 inç=63mm gibi bir mekanik hassasiyet ve istikrarı sergileyebilme yeteneği, kaliteli bir dürbünün neden tüfekten pahalı olduğu sorusunun da cevabı oluyor.
MILS-MRAD- Miliradyan:
Geometride 1 metre yarıçapı olan bir çemberde 1 metrelik yayı gören merkez açı bir radyandır. Açıları yay uzunluğuna göre ölçme fikrinden doğan radyan ölçü birimine göre, 1 radyan yaklaşık 57,2958 dereceye karşılık gelir. 1 Radyan da onluk sistemde 1000 parçaya bölündüğünde 1 miliradyan eder. Dolayısı ile 360 derecelik bir çember ise 6283,185 miliradyanlık değere karşılık gelir.
Bu hesaba göre 1 miliradyan 1000 yardda 1 yard, 1000 metrede 1 metreye karşılık gelir. Metrik veya emperyal sistemden bağımsız her iki sisteme de 1-1000 ölçeğini vermesi miliradyan ölçü birimini avantajlı kılar.
Bununla birlikte daire merkezindeki atıcının 1 miliradyanlık hareketi hedefte büyük kaymalara neden olacağından, atıcı bu bir miliradyanı 10’a bölerek 1/10 mrad’lık klik hareketi ile daha hassas değerleri yakalar. 0,1 mrad 1000 metrede 10 cm ‘e, 100 metrede ise 1 cm’e karşılık gelir.
1/10 MIL hassasiyetinde dürbünün kule kapakları
1 Miliradyan’ı 1 MOA’ya çevirirken 3,43 sayısı ile çarpar, ters yöndeki bir dönüşümde ise doğal olarak aynı değere böleriz.
Hangi ölçümlendirmenin diğerine göre ve hangi noktada avantajlı olduğu hususunda görüş ayrılıkları olsa da kişisel tercihlerin ötesinde birbirlerine üstünlük sağlayamamışlardır. Bu da dürbün üreticilerini her iki sisteme göre ürün çeşitlendirme yoluna götürmektedir.
Saygılarımla..
Silah & Fişek 