Bir dönem centilmenin tüfeği olarak isimlendirilen 16 çap, artık piyasalarda pek bulunmuyor, pek de üretilmiyor. Eskilerden kalma olanlar var ama fişekleri hem çeşitli değil, hem çok pahalı.
Gravase Markham 1621 de yazdığı kitabında belki de özel bir çap öğütleyen ilk kişidir. Uçar avlarının henüz yaygınlaşmadığı İngilterede o zamanın askeri silahı arkebüsden biraz daha küçük çaplı, bir inçin 2/3 ü kadar namlu genişliğini önerdi. Bu çap 16 gauge idi. 1868 İngiliz namlu üreticileri sözleşmesinde tanımlanan tek çaptı. Arkadan dolum başladıktan sonra da İngilizler pek sevmese de, Avrupalı üreticiler neredeyse bir yüzyıl en çok bu çapı üretti. 1950 lerde Amerikada 16 çap avcıların sevgilisiydi. Uzun yıllar Avrupa standartı 65 mm atım yatağı, keza Amerikan standartı olmuş ve 32 gramlık sıkılar bıldırcın ve keklik avlarında kullanılıyordu. 1920 lerde atım yatağının 70 mm ye çıkartılması, biraz daha barut, biraz daha saçma ekleme imkanı doğurdu. Ördek ve kaz avlarında 12 çap kadar başarılı, 20 çaptan daha iyi sonuçlar alınmaktaydı. 16 çap neredeyse her av için kullanılabiliyordu. Browning firmasının 16 gauge A5 tüfeği (Sweet Sixteen) bir dönemin en çok satılan tüfeğiydi.
Pekiyi, 12 gauge kadar güçlü, 20 gauge kadar zarif bu tüfeği kim öldürdü?
Sanayi ve ekonomi. Aynı zamanda moda kaprisleri…
II. Dünya savaşından önce çoğu av tüfeği namlu çapına uygun tezgahlarda yapılıyordu. Bazıları 16 ve 20 çapları aynı tezgahlarda yapıyordu. Fakat tüm meşhur Amerikan çifteleri ayrı ayrı tezgahlarda imal edilmekteydi. Bazı yarı otomatik yivsizlerde kubuz kısmı da çapa uygun ayrı tezgahlarda yapılmaktaydı. Savaş sonrası ekonomi şirketleri zora sokmaya başladı. Sert alüminyum alaşımların kubuz imalinde kullanılmaya başlanması 16 çapın ağırlık avantajını da ortadan kaldırdı. 12 çapın daha güçlü oluşu, 20 çapın ağırlık avantajı hem uçar hem kara avlarındaki başarıları 16 çapa olan ilgiyi azalttı.
Öte yandan 1926 yılında Skeet atışlarında kullanılacak çaplar belirlenirken aralarında 8 gauge farklarla 12 – 20 – 28 – 36 çaplar yarışacak kategoriler olarak seçildi. (aslında 36 gauge diye bir çap yok 67 gauge. Günümüzde .410 olarak geçiyor) Skeet federasyonu 16 çapı elemiş oldu.
1992 de ABD de sulak alanlarda toksik kabul edilen kurşun peletlerin yasaklanması, bu alanlarda çelik saçmaların kullanılmasını ön plana çıkardı. Haliyle 16 çapta saçma sayısının 12 ye göre az ve hedefte etkinliğin göreceli azalması, güzelim 16 ya olan talebi azalttı.
Günümüzde az sayıda firma 16 gauge tüfek üretiyor. Ama zor bulunan ve pahalı mühimmatı, 12 gauge daki mühimmat çeşitliliği ve gücü, giderek güzelim 16 yı ortadan kaldırıyor.
Silah & Fişek 