Tıpkı .223 Rem. ve 5.56 NATO arasındaki ilişkiyi tartıştığımız gibi, .308 Win ve 7.62 NATO arasında da benzer bir kurallar dizisi vardır. Aynı kökenden geliyor olsalar da bu, spor ve askeri amaçlı taraflarını karşılaştırmaktan fazlasıdır. Aslında sahneye ilk çıkan –avcı ve hedef atıcılarının sevgilisi olan– .308 Win olmuştur. Belki biraz tarihçe, bu gelişim sürecine ışık tutacaktır.
.30-’06 Springfield’i yarı otomatik bir tüfeğe uyarlamanın zorlukları, I. Dünya Savaşı sonrası ABD Ordusunu bu kalibreyi değiştirmeye itmiştir. Bilindiği gibi .30-’06, –özellikle M1 Garand’da– II. Dünya Savaşı ve Kore’de başarı ile hizmet etmişti. .300 Savage fişeği ile yapılan deneyler, ordunun T65 kartuşunu belirlemesiyle sonuçlandı. Bu geliştirme sürecinde kovan yüksekliği 47 mm’den 51 mm’ye uzadı ve 20 derecelik kovan-ağız bağlantısı açısına sahip oldu. 2.730 fps (832 m/s) namlu çıkış hızı ile ateşlenen 147 grain (9,53 g) ağırlıktaki tekne-kuyruk (boat-tail) bir çekirdek için T65, .30-’06’ya benzer bir performans sergiliyor, ancak askerin daha fazla mühimmat taşıyabilmesine olanak tanıyordu. Bu performans .30-’06 gibi düşüktü ama elbette kabul görmesini garanti edecek kadar da yeterli idi. Bununla birlikte ordu bu fişeği çıkarmadan önce Winchester cesur bir hareket yaptı ve 1952’de .308 Win adı altında spor dünyasına salıverdi.
Model 70 (sürgülü), Model 100 (yarı-otomatik) ve Model 88 (levyeli) .308 Win. tüfekler avcılara 30-’06 Springfield ile aynı derecede atış kararlılığı ve etkisi sunan hafif, kullanışlı tasarımlar olduklarını gösterdiler (Bu hararetli tartışma bugün de devam etmektedir). Winchester, bu fişekte 200 grain’e kadar olan mermileri dengeleyebilmesi için 1: 12 büküm oranına karar vermişti. 30-’06 daha ağır mermilerle başa çıksa da .308 Win. mükemmel saha performansı sunuyordu (ve halen de sunuyor).
Ordu, 7.62 NATO’yu bir hizmet mühimmatı olarak kabul etmek için M14 tüfek ve M60 makineli tüfekleri hizmete sunana dek on yıl kadar bekleyecekti. M14 ve 7.62 NATO kombinasyonunun savaş tüfeklerinin zirvesini temsil ettiğini düşünen – aralarında babamın da olduğu – bir çok insan var. On yıl içinde M16 tüfeği ve 5.56 NATO kartuşu ile değiştirilse de 7.62 NATO’nun askeri tarihte özel bir yeri vardır ve özellikle M240 gibi makineli tüfeklerde, özel kuvvetler tarafından FN SCAR-H gibi çatışma tüfeklerinde kullanılmaktadır.
Bir atıcının bu fişekler hakkında bilmesi gerekenler ve aralarındaki farklar nelerdir? Evet, 223 Rem./5.56 NATO’da olduğu gibi, .308 Win ve 7.62 NATO’nun boyutları da aynıdır. Ancak .223’deki durumdan farklı olarak 7.62 NATO, .308 Win’den daha düşük bir basınç sınırında tutulur. NATO’nun kendisine birkaç puan kazandıran kovan cidar kalınlığı .308 Winchester’dan daha kalın olma eğilimindedir (bunun bir efsane olduğu konusunda ısrar edenler için, sizi birkaç ateşlenmiş kovan ağırlığını tartmaya davet ediyorum)
Her şeyden önce, 7.62 NATO atım yataklarının çoğundaki kafa boşluğu[i] (headspace), tekrarlı ve hızlı ateşleme sırasında uygun beslenme ve tahliye yapabilmek için spor tüfeklerine kıyasla 0.006 ile 0.010 inç (0,015 – 0,025 cm) daha uzun çalışırlar. Daha uzun bir atım yatağını daha ince bir kovan ile – .308 Winchester kovanları askeri 7.62 NATO kovanlarından daha incedir – birleştirdiğinizde, kovanın yarılması olasılığına kapı açmış olursunuz. Temel kural olarak .308 Win. atım yatağı her iki mühimmat ile başa çıkabilir, ancak 7.62 NATO sadece 7.62 NATO mühimmatı ateşler. Bu, kasıtlı olarak kafa boşluğu uzatılan atım yatağındaki olası sorunları önlemek içindir.
İkincisi, kendi mühimmatını dolduranlar için kovanları sıralamak, 7.62 NATO dip-damgalı kovanları ayırmak zorunludur. Daha ince cidarlı kovanda (daha çok yanma odası olacaktır) güvenli olduğu kanıtlanmış barut istihkakı tarifleri, daha sınırlı bir alanda daha yüksek basınçlar üretecektir.
Gerçekte aradaki basınç farkları çok olmasa da – .308 Win. için 62,000 psi, 7.62 NATO için 60,200 psi – dikkate değer. Sıkı yahut çok kirli bir atım yatağı bir basınç sorununa neden olabilir. Kimse silahına zarar vermek istemediği gibi biz de kesinlikle kimsenin incindiğini görmek istemeyiz. Bu nedenle şu altın kuralı akılda tutmak gerekir: .308 Win atım yatağı hem .308 Win hem de 7.62 NATO mühimmatı güvenle kullanabilir. Ancak tüfeğiniz 7.62 NATO olarak işaretli ise, sadece 7.62 NATO kullanmak en iyisidir.
Kaynak:
Philip Massaro “.308 Win. vs. 7.62 NATO: What’s the Difference?”, Shooting Illustrated (2018 Ağustos 19)
[i] Mermi çekirdeğinin atım yatağında yerleştiği, kovandan namluya kadar olan konik kısım. Buradaki boşluk basınçları ve sıcaklıkları etkilediğinden oldukça önemlidir.
Z. Metin ATEŞ
Silah & Fişek 